Trong cấu tạo của bộ truyền động xe, ly hợp thủy lực đóng vai trò rất quan trọng, nhất là đối với những động cơ xe có mức tải trọng lớn, cần khớp nối truyền lực chắc chắn, linh hoạt. 

Cùng tìm hiểu về cấu tạo của ly hợp thủy lực và nhận biết các lỗi trên ly hợp để sử dụng xe an toàn ngay trong bài viết này. 

Ly hợp thủy lực là gì?

Ly hợp thủy lực là gì
Ly hợp thủy lực là gì

Ly hợp thủy lực là một loại ly hợp, thường được trang bị trên các loại xe có hộp số tự động. Loại ly hợp này áp dụng cơ chế truyền động dầu thủy lực và chất lỏng, kết hợp cùng với biến mô thủy lực để truyền động momen xoắn tới động cơ. 

Để tối ưu hóa hiệu quả truyền lực, ly hợp thủy lực thường được sử dụng chung với cụm chi tiết như bộ khuếch đại momen xoắn truyền đến đầu vào hộp số.

Ly hợp thủy lực có công dụng:

  • Nối động cơ với hệ thống truyền lực khi các loại phương tiện, xe ô tô, xe tải, xe nâng,… di chuyển
  • Trong trường hợp xe khởi động hoặc chuyển số, ly hợp thủy lực ngắt động cơ ra khỏi hệ thống truyền lực.
  • Giúp đảm bảo cơ cấu an toàn cho các chi tiết của hệ thống truyền lực khi gặp quá tải như trong trường hợp phanh đột ngột hoặc không nhả ly hợp kịp.

Xem thêm: Ly hợp xe nâng là gì? Những lưu ý khi sử dụng ly hợp xe nâng

Cấu tạo ly hợp thủy lực

Cấu tạo ly hợp thủy lực (1)
Cấu tạo ly hợp thủy lực (1)

Cấu tạo ly hợp thủy lực bao gồm các bộ phận chính: xi lanh chính, bàn đạp ly hợp, ống thủy lực, phuộc nhả, xi lanh phụ, đĩa áp suất, vòng bi nhả, lò xo màng, ống xoắn, đĩa ly hợp và bánh đà. Mỗi bộ phận có chức năng, nhiệm vụ riêng. Dưới đây là những chức năng cụ thể:

Bàn đạp ly hợp
  • Bàn đạp ly hợp là bộ phận chính liên quan đến ly hợp trên xe. Khi người điều khiển xe nhấn bàn đạp ly hợp, quá trình ngắt ly hợp sẽ được bắt đầu.
Xi lanh chính
  • Đúng như tên gọi của xi lanh chính, đây là một loại xi lanh thủy lực sơ cấp, trong đó chất lỏng ly hợp được nén ở áp suất cao với sự hỗ trợ của một piston có trong xilanh.
  • Bình chứa chất lỏng ly hợp được kết nối với xi lanh chính.
Ống áp lực
  • Ống áp lực cung cấp chất lỏng từ xi lanh chính đến xi lanh phụ ở áp suất cao để ly hợp thủy lực vận hành.
Xi lanh phụ
  • Xi lanh phụ bao gồm 1 thanh piston đẩy được kết nối với phuộc nhả ly hợp.
  • Chất lỏng ở xi lanh chính đi vào xi lanh phụ và ép thanh piston đẩy, từ đó tác động lên phuộc nhả.
Phuộc nhả
  • Phuộc nhả được kết nối với xi lanh phụ ở một đầu và một đầu khác được nối với trục ly hợp có lắp ổ trục ly hợp trên đó.
  • Khi bàn đạp ly hợp thủy lực được nhấn, phuộc nhả tạo áp lực lên ổ trục ly hợp.
Vòng bi
  • Vòng bi ly hợp thủy lực được lắp trên trục ly hợp. Chúng bị ép vào giữa lò xo màng khi nhấn bàn đạp ly hợp.
Lò xo màng
  • Lò xo màng có nhiệm vụ duy trì áp suất trên đĩa ly hợp, được gắn trên đĩa áp suất. Khi nhấn bàn đạp ly hợp, lò xo kéo đĩa áp suất ra khỏi đĩa ly hợp.
Đĩa áp suất
  • Nhiệm vụ của đĩa áp suất là đẩy đĩa ma sát và bánh đà.
  • Khi người lái nhấn bàn đạp ly hợp, lò xo màng sẽ kéo đĩa áp suất ra khỏi đĩa ly hợp. Từ đó ngắt momen lực từ động cơ tới hộp số.
Ống xoắn
  • Ống xoắn là các ống bọc có rãnh nằm giữa lớp lót ma sát của đĩa ly hợp và đĩa áp suất.
  • Đĩa áp suất giữ cho các ống xoắn chịu áp lực để ly hợp thủy lực hoạt động.
  • Khi đĩa áp suất giải phóng áp lực, các ống xoắn kéo ra và nó ngắt động cơ khỏi hộp số.
Đĩa ly hợp
  • Đĩa ly hợp được đặt ở vị trí giữa đĩa áp suất và bánh đà.
  • Đĩa ly hợp tạo ma sát giữa bánh đà và đĩa áp, và là nguyên nhân tạo ra hoặc làm gián đoạn dòng công suất giữa bộ truyền động và động cơ.
Bánh đà
  • Bánh đà được kết nối với trục khuỷu động cơ và đĩa ly hợp.
  • Bánh đà có nhiệm vụ truyền dòng công suất từ động cơ đến hộp số thông qua đĩa ly hợp.
  • Khi nhấn bàn đạp ly hợp thủy lực, liên kết giữa bánh đà và đĩa ly hợp bị gián đoạn.

Xem thêm: Bảo dưỡng ly hợp xe nâng đúng cách

Ưu, nhược điểm của ly hợp thủy lực

Ưu điểm của ly hợp thủy lực Nhược điểm của ly hợp thủy lực
  • Ly hợp thủy lực có khả năng làm việc bền bỉ nhờ có đặc điểm truyền momen nhờ vào nguồn năng lượng của dầu ly hợp.
  • Ly hợp thủy lực giúp tăng tuổi thọ của chi tiết máy vì tải trọng tác dụng lên hệ thống truyền lực được giảm xuống.
  • Ly hợp thủy lực ít đòi hỏi bảo dưỡng để bôi trơn ly hợp vì nó có khả năng tự bôi trơn.
  • Khi sử dụng ly hợp thủy lực, chiều cao của bàn đạp có thể được điều chỉnh tự động.
  • So với các hệ thống ly hợp khác, ly hợp thủy lực có thể mang lại cảm giác dễ dàng hơn trong quá trình đẩy ly hợp.
  • Do sự ăn mòn theo thời gian, đối với ly hợp cơ học, dây cáp có thể bị cong hoặc kẹt và ảnh hưởng đến sự vận hành của ly hợp. Nhưng đối với ly hợp thủy lực, điều này không xảy ra bởi chất lỏng ly hợp ngăn ngừa loại hư hỏng trên.
  • Có thể xảy ra sự cố rò rỉ của chất lỏng từ xi lanh của ly hợp thủy lực. Việc sửa chữa hư hỏng này tốn khá nhiều chi phí.
  • Thời gian chế tạo lâu và giá thành ly hợp thủy lực cao do cấu tạo khá phức tạp, chủ yếu ly hợp này được dùng cho các loại ô tô có trọng tải lớn.
  • Cấu tạo ly hợp thủy lực bao gồm các hệ thống đường ống. Đường ống này có thể bị vỡ hoặc nứt theo thời gian dài sử dụng. Vì vậy, việc kiểm tra định kỳ là rất cần thiết để đảm bảo duy trì chất lượng.
  • Để hoạt động bình thường, ly hợp thủy lực cần sử dụng chất lỏng chuẩn, nếu không các con dấu có thể bị hỏng. Vì vậy, việc duy trì tiêu chuẩn cho chất lỏng thích hợp của ly hợp thủy lực có thể tốn kém hơn một chút so với các loại ly hợp khác.
  • Theo thời gian, việc kiểm tra mức chất lỏng của ly hợp thủy lực là rất cần thiết và không thể bỏ qua đối với các loại máy móc.
  • Giá của ly hợp thủy lực đắt hơn so với ly hợp cơ khí. Đây là một trong những nhược điểm lớn nhất của ly hợp này.

Dấu hiệu nhận biết ly hợp thủy lực bị lỗi

Dấu hiệu nhận biết ly hợp thủy lực bị lỗi
Dấu hiệu nhận biết ly hợp thủy lực bị lỗi

Các bộ phận trong cấu tạo ly hợp thủy lực được thiết kế liên kết chặt chẽ và mật thiết với nhau. Bởi vậy, nếu một bộ phận trục trặc thì đó chính là dấu hiệu của ly hợp thủy lực bị lỗi.

Ly hợp thủy lực bị trượt

Khi người điều khiển xe nhả bàn đạp ly hợp và đạp bàn đạp ga mà xe không di chuyển đi thì đó là dấu hiệu của hiện tượng ly hợp bị trượt. 

Hiện tượng này có thể xuất phát từ nguyên nhân là do bánh đà, đĩa ma sát hoặc mâm ép bị mòn.

Xem thêm: Những điều cần biết về cơ cấu vi sai

Xe khó vào số lùi

Nếu xe khó vào số lùi hoặc số 3 thì có thể đã xảy ra sự cố với xi lanh chính hoặc xi lanh phụ hoặc cả hai xi lanh. 

Thông thường, điều này đi kèm với sự thay đổi cảm giác của bàn đạp ly hợp: xốp, lỏng hoặc không bắt như trước. 

Trên hệ thống cơ khí, người dùng có thể đang gặp sự cố với đĩa áp suất, đĩa ly hợp hoặc bạc đạn, cần nhả, cụm cần số hoặc cáp điều khiển.

Xe không thể vào số

Nguyên nhân xe không thể vào số có thể là do xi lanh chính và xi lanh nhỏ điều khiển ly hợp đang gặp vấn đề. 

Người lái xe dựa vào cảm nhận khi đạp bàn ly hợp thủy lực để phát hiện hư hỏng khi đạp quá nặng, quá nhẹ hoặc bị rung.

Tiếng kêu xuất phát từ bộ ly hợp

Khi người dùng thao tác với ly hợp và phát hiện ra các âm thanh lạ, rất có thể nguyên nhân là do hư hỏng ở cơ cấu điều khiển trong cấu tạo ly hợp thủy lực.

Ngoài ra, các tiếng rít cũng có thể bắt nguồn từ việc các bộ phận trong bộ ly hợp bị mòn và cọ sát với nhau. 

Bên cạnh đó, người dùng có thể nghe thấy tiếng mài mòn khi chuyển số do đĩa ma sát bị kẹt khiến trục sơ cấp quay cùng tốc độ với động cơ khi đã đạp hết bàn đạp ly hợp. 

Nguyên nhân của hiện tượng này có thể là do mâm ép quá yếu, hoặc do thiếu dầu trong xi lanh, cũng có thể là do bàn đạp ly hợp không được điều chỉnh đúng.

Bàn đạp ly hợp bị rung

Bàn đạp ly hợp bị rung có thể xuất phát từ các nguyên nhân: bánh đà và mâm ép bị mòn không đều, đĩa ma sát bị mòn hoặc dính dầu hoặc bạc đạn trên bánh đà bị hư hỏng. 

Bên cạnh đó, người dùng cũng nên tiến hành kiểm tra xem liệu cao su chân máy và hộp số có bị hư hỏng hay không, bởi các bộ phận này nếu gặp trục trặc cũng là nguồn gây rung động.

Bàn đạp ly hợp bị lỏng hoặc bị bong ra

Nếu cảm thấy bàn đạp ly hợp thủy lực trong quá trình vận hành bị lỏng lẻo hoặc bị xốp, hãy thực hiện bước kiểm tra vòng bi nhả hoặc phuộc ly hợp xem có bị hư hỏng không. 

Thông thường, chúng tôi phát hiện thấy hỏng hóc ở lò xo màng ngăn tấm áp suất trong các đơn vị cơ học. Người dùng có thể theo dõi một số nguyên nhận dưới đây để tìm hướng khắc phục cho các lỗi về cấu tạo ly hợp thủy lực.

  • Không khí trong hệ thống thủy lực
  • Chất lỏng thấp trong thùng chứa
  • Ống hoặc đường ống bị rò rỉ
  • Xylanh chính rò rỉ chất lỏng piston

Xảy ra hiện tượng mài khi sang bánh răng

Nếu nghe thấy tiếng mài khi người lái chuyển số, có nghĩa là đĩa ly hợp vẫn hoạt động. Sau đó, trục đầu vào của bộ truyền động tiếp tục quay ngay cả khi bạn nhấn hoàn toàn bàn đạp ly hợp. 

Nguyên nhân của vấn đề này là vì trục đầu vào vẫn đang quay, việc cố gắng sang số khi chuyển sang số lùi hoặc nếu không sẽ khiến hộp số của bạn bị mài. 

Trên hệ thống thủy lực, mài có thể chỉ ra các vấn đề với xi lanh chính ly hợp, có thể bao gồm chất lỏng ly hợp thấp hoặc cơ cấu xi lanh bên trong cần thay thế.