Để đảm bảo tối đa an toàn cho người vận hành oto, xe tải,…đồng thời đảm bảo về tính kinh tế, khả năng bảo vệ môi trường,…thiết bị phanh điện từ hiện đại ngày nay ra đời được nhiều chủ phương tiện lựa chọn.

Vậy phanh điện từ là gì? Có cấu tạo và nguyên lý hoạt động ra sao? Cùng tìm hiểu với CNSG trong bài viết này.

Hệ thống phanh điện từ là gì?

Phanh điện từ là gì
Phanh điện từ là gì

Phanh điện tử là loại phanh được lắp đặt trên xe tải, xe khách,…với chế độ điều khiển hoàn toàn tự động. Trên những ô tô trang bị hệ thống phanh điện tử thường có ký hiệu P trong vòng tròn gần cần số hoặc bảng taplo của xe. 

Tương tự như phanh cơ truyền thống, hệ thống phanh điện tử cũng là thiết bị có chức năng đảm bảo an toàn cho người dùng, tránh trường hợp lái xe quên kéo phanh khi xe dừng/đỗ. 

Lợi ích của phanh điện từ

Phanh điện tử được lắp đặt trong hệ thống động cơ trên xe tải, xe khách mang đến nhiều lợi ích, đặc biệt là tính an toàn, tính kinh tế và khả năng bảo vệ môi trường:

  • Tính an toàn: phanh điện từ khi hoạt động có khả năng giảm nhiệt và giảm tải bánh xe, cải thiện đáng kể độ an toàn của xe khi vận hành trên đường dài, tránh được nổ lốp để đảm bảo hệ thống phanh trong điều kiện hoạt động tốt nhất.
  • Tính kinh tế: sự hỗ trợ của phanh điện tử giúp giảm đáng kể lực phanh chính của xe, kéo dài tuổi thọ trống phanh, bố phanh, …giảm chi phí định kỳ bảo dưỡng của hệ thống phanh, tăng hiệu suất kinh tế.
  • Bảo vệ môi trường: thiết bị phanh điện từ này giúp giảm bụi nguy hiểm do bố phanh tạo ra, giảm tiếng ồn khó chịu phát sinh ra khi phanh.

Nguyên lý hoạt động của phanh điện từ

Ứng dụng của phanh điện từ trên oto
Ứng dụng của phanh điện từ trên oto

Phanh từ là một loại phanh phụ trong cấu tạo của một bộ phanh xe hoàn chỉnh trên xe khách, xe tải,…phanh này hoạt động trên lý thuyết điện từ, động năng được chuyển hoá thành nhiệt, tạo ra lực từ làm giảm mô-men quay. 

Phanh từ điện gồm 2 cánh tuốc-bin (cụm rô- tô) và một bộ stator (phần tĩnh). Rô-to được lắp nối với trục các-đăng.

Phanh từ hoạt động bởi nguồn ắc quy hay máy phát. Khi cuộn stator trong cấu tạo của phanh từ được cấp nguồn sẽ tạo lực từ trong cuộn stator. Vùng từ trường giữa lõi, khe hở và rô-tor tạo thành các vòng từ liên tiếp. Giữa các vùng từ trường là các lực từ có hướng cản lại chiều quay của roto, tạo ra lực phanh điện từ làm giảm tốc độ quay của roto mà không cần tiếp xúc, nên không mòn. Luồng gió làm mát được tạo ra từ các cánh rô-to để tản nhiệt.

Cấu tạo của phanh điện từ

Cấu tạo phanh điện từ (1)
Cấu tạo phanh điện từ (1)

Cấu tạo chính của một phanh điện từ hoàn chỉnh bao gồm 2 thành phần chính là thành phần điện và thành phần cơ khí.

  • Công tắc nguồn: là chi tiết quan trọng của phanh điện từ, được lắp ở khoang bình điện. Công tắc này có vai trò kết nối giữa cực dương của bình điện với nguồn bộ điều khiển phanh điện từ. Là công tắc nguồn tổng của hệ thống phanh điện từ.
  • Điều khiển: điều khiển lõi phanh điện từ, là mô-đun điều khiển nguồn điện. Sau khi xử lý các tín hiệu đầu vào, sẽ cấp dòng tương ứng tới các lõi, tạo ra lực phanh từ.
  • Cảm biến tốc độ: phần cảm biến này được lắp trên giá phần tĩnh. Khi các cánh tản nhiệt quay sẽ tạo ra các xung tín hiệu, do đó sẽ nhận biết được tốc độ xe và gửi về hộp xử lý phanh điện từ.
  • Công tắc điều khiển bằng tay: được lắp tích hợp ở vị trí trên công tắc đa năng, có cơ chế điều khiển bằng tay theo các cấp độ tương ứng với các lực phanh từ khác nhau.
  • Công tắc áp suất: được lắp trên đường hơi phanh, hoạt động cùng với chân phanh.
  • Bảng báo: Lắp trong khoang lái xe với chức năng chính là để hiển thị hoạt động của phanh điện từ và giúp chẩn đoán hư hỏng của hệ thống phanh điện từ.
  • Cụm stator (Phần tĩnh): Gồm tổ hợp các cuộn dây, là phần chính của phanh điện từ, được lắp với chassi xe bằng giá đỡ cố định.

Ưu nhược điểm của hệ thống phanh điện tử

Ưu điểm

  • Phanh tay điện tử trên ô tô, xe khách hay xe tải được nhận định an toàn và ưu việt hơn phanh tay cơ. 
  • Cơ chế vận hành và cách dùng rất đơn giản, trong những trường hợp cần phanh đột ngột, tài xế hoàn toàn có thể kích hoạt phanh điện tử một cách nhanh chóng. 
  • Hệ thống phanh điện tử  cũng tiết kiệm diện tích vì thiết bị này hỗ trợ giúp không gian bên trong khoang lái được tối ưu hóa, giúp lái xe có tư thế ngồi thoải mái hơn, đồng thời các thao tác cũng đơn giản và thuận tiện hơn. Đây cũng chính là lý do nhiều dòng xe hạng sang chọn sử dụng phanh điện tử thay vì phanh tay truyền thống.
  • Với phanh điện từ, thông qua hệ thống ổn định trên phần thân xe, bốn bánh xe sẽ được kích hoạt phanh thủy lực. Lực phanh này sẽ nhỏ hơn lực phanh hoàn toàn cho đến khi tốc độ gần như dừng lại.
  • Phanh điện tử là công nghệ duy nhất hiện nay có chức năng hỗ trợ dừng và khởi hành ngang dốc. 
  • Phanh điện tử có khả năng tự động ngừng kích hoạt khi xe chạy cùng với tính năng giữ phanh tự động khi dừng ngang dốc.
  • Nhờ có kết cấu và nguyên lý hoạt động hiện đại nên trong những trường hợp chủ xe không có điều kiện bảo dưỡng xe định kỳ, hệ thống phanh điện tử vẫn hoạt động ổn định mà không xảy ra tình trạng kẹt phanh tay hay bó cứng phanh.

Nhược điểm

  • Do công nghệ hiện đại và tính năng phức tạp hơn nên so với phanh cơ truyền thống, phanh điện tử có chi phí sản xuất và sửa chữa cao hơn. 
  • Nếu không được kiểm tra, bảo dưỡng định kỳ, phanh điện tử sẽ có tuổi thọ không dài bằng phanh cơ truyền thống.
  • Phanh điện tử hoạt động bằng nguồn điện, vì thế loại phanh này không thể hoạt động khi ắc quy hết điện. Trong một số trường hợp, lái xe còn cảm thấy xe có hiện tượng rung nhẹ khi dùng phanh điện tử.